Әлеуметтану Мақала бойынша оқу-әдістемелік материалдар

2026 жылғы референдум елдің саяси және әлеуметтік өміріндегі маңызды оқиғалардың бірі ретінде қоғам назарын өзіне аударды. Бұл референдум тек заңдық өзгерістер енгізу құралы ғана емес, сонымен қатар халықтың пікірін білдірудің, азаматтық белсенділіктің деңгейін көрсететін маңызды көрсеткіш болды.

Бұл мақала бүгінгі таңдағы ең өзекті мәселелердің бірі — кибербуллинг (интернеттегі қорқыту) тақырыбына арналған. Автор Мархаба Абдылахат виртуалды әлемдегі әдепсіздік пен психологиялық қысымның қоғамға тигізер зардабын терең талдайды.

Бұл мақалада қазіргі жасөспірімдерге интернет пен әлеуметтік желілердің әсері сөз болады. Негізгі ой — ақпарат көп, бірақ оның бәрі пайдалы емес. Әлеуметтік желілер жасөспірімнің ойлауына, өзіне деген сеніміне кері әсер етуі мүмкін, тәуелділік те тудырады. Сонымен бірге интернет — дұрыс қолданса, үлкен мүмкіндік. Сондықтан басты мәселе — жас ұрпақты ақпаратты саналы түрде пайдалана білуге үйрету.

Бұл мақалада қазіргі ақпараттық қоғамдағы фактчекинг пен медиасауаттылықтың маңызы қарастырылады. Автор жалған ақпараттың таралу себептерін, оның қоғамға әсерін және Қазақстанда осы бағытты дамыту тәжірибесін талдайды. Мақалада медиасауаттылықтың қоғам тұрақтылығын сақтаудағы рөлі көрсетіліп, ақпараттық мәдениетті арттыру қажеттілігі негізделеді. Сонымен қатар, фейктермен күрес, журналистиканың өзгеруі, жастарға медиабілім берудің өзектілігі сияқты мәселелер әлеуметтік тұрғыдан түсіндіріледі. Сондықтан бұл зерттеу социология бағытына жатады және Қазақстанның ақпараттық қауіпсіздігін нығайтуға қатысты маңызды ой-пікірлер ұсынады.

II БӨЛІМ. ИННОВАЦИЯЛЫҚ ӘДІСТЕР 2.1. Цифрлық технологиялар Қарт адамдар үшін жаңа технологиялар үлкен мүмкіндіктер ашады. 1) Онлайн клубтар • кітап талқылау • пікірталас клубтары • виртуалды концерттер • онлайн гимнастика 2) Виртуалды шеберлік сабақтары • тоқу, тігу • тіл үйрену • смартфон қолдану • аспаздық вебинарлар 3) VR (виртуалды шындық) • виртуалды саяхат • тарихи орындарды көру • табиғи жерлерге бару 4) Телемедицина • онлайн дәрігер кеңесі • денсаулық мониторингі 2.2. Денсаулықты нығайтатын инновациялар • Скандинавиялық жүріс • Терапевтік йога • Музыкатерапия • Биотерапия • Смарт–сағаттар арқылы денсаулық бақылау Бұл әдістер қарттардың физикалық және психологиялық жағдайын жақсартады. 2.3. Шығармашылық және мәдени инновациялар • Арт-терапия (сурет, керамика, мозаика) • Музыкалық терапия • Театр студиялары • «Silver Talent» шығармашылық байқаулары • Фото–видео түсірілім үйрету Шығармашылық белсенділік деменцияның алдын алады. 2.4. Әлеуметтік–псих

Қазақстандағы цифрландыру тәжірибесі Қазақстанда әлеуметтік қызмет көрсету саласын цифрландыру бойынша нақты жобалар бар: • E-otinish – әлеуметтік өтініштер мен шағымдарды онлайн қабылдайтын бірыңғай портал; • Egov mobile – зейнетақы, жәрдемақы, медициналық сақтандыру қызметтерін алу; • Social ID – әлеуметтік мәртебені автоматты анықтайтын жүйе. Бұл жобалар әлеуметтік қызметтердің ашықтығын қамтамасыз етті. ⸻ 9. «Digital Kazakhstan» бағдарламасы 2017–2025 жылдарға арналған «Digital Kazakhstan» бағдарламасының негізгі мақсаты – цифрлық экономиканы дамыту және халықтың өмір сапасын арттыру.

Қазақстандағы цифрландыру тәжірибесі Қазақстанда әлеуметтік қызмет көрсету саласын цифрландыру бойынша нақты жобалар бар: • E-otinish – әлеуметтік өтініштер мен шағымдарды онлайн қабылдайтын бірыңғай портал; • Egov mobile – зейнетақы, жәрдемақы, медициналық сақтандыру қызметтерін алу; • Social ID – әлеуметтік мәртебені автоматты анықтайтын жүйе. Бұл жобалар әлеуметтік қызметтердің ашықтығын қамтамасыз етті. ⸻ 9. «Digital Kazakhstan» бағдарламасы 2017–2025 жылдарға арналған «Digital Kazakhstan» бағдарламасының негізгі мақсаты – цифрлық экономиканы дамыту және халықтың өмір сапасын арттыру. Бағдарлама аясында: • мемлекеттік қызметтер электрондық форматқа көшірілді; • ауылдық жерлерге интернет желісі тартылды; • электронды денсаулық сақтау жүйесі енгізілді; • әлеуметтік қызметкерлерге арналған IT-курстар ұйымдастырылды.

Журналистика – өзгеріс әкелетін күш. Ол қоғамдағы әділетсіздікті әшкерелей алады, бір адамның өмірін өзгерте алады, ал кейде ұлттың рухын оята алады. Міне, сондықтан мен бұл мамандықты жай ғана кәсіп емес, миссия деп санаймын.

Қазіргі таңда Қазақстанда халықтың қартаю процесі айқын байқалуда. Қарт адамдар саны жыл сайын өсіп келеді, әсіресе ауылдық жерлерде өмір сүретін зейнеткерлер саны көп. Ауылдық жерлердің әлеуметтік-экономикалық жағдайы мен инфрақұрылымының әлсіздігі қарт адамдарға көрсетілетін әлеуметтік қызмет сапасына әсер етеді. Бұл зерттеу жобасының мақсаты - ауылдық жерлердегі қарттарға әлеуметтік қызмет көрсетудің ерекшеліктерін талдау, қиындықтарды анықтау және қызмет сапасын арттыруға бағытталған нақты ұсыныстар әзірлеу. Мақсаты: Ауылдық аймақтарда тұратын қарт адамдарға көрсетілетін әлеуметтік қызметтің қазіргі жағдайын жан-жақты талдау, оның ерекшеліктері мен кемшіліктерін анықтау, сондай-ақ қызмет сапасын арттыру мен тиімділігін жетілдіруге бағытталған нақты және тәжірибеге негізделген ұсыныстар әзірлеу.

Қалалық жерлерде әлеуметтік қызметтер кең ауқымда ұсынылады: қарттарға арналған орталықтар, күндізгі күтім үйлері, медициналық-реабилитациялық мекемелер және еріктілер қозғалысы белсенді дамыған. Ал ауылдық аймақтарда қызмет көрсету көбіне үйге барып көмек көрсету және жергілікті әкімдік тарапынан берілетін көмек түрінде жүзеге асады.

Мирсабирова Мафтуна

Мақалада қазіргі цифрлық дәуірдегі журналистиканың даму ерекшеліктері мен ақпарат жинаудың дәстүрлі және заманауи әдістері талданады.

Қарттар арасындағы жалғыздық мәселесі және оны шешу жолдары

Қарттар арасындағы жалғыздық – заманауи қоғамның өзекті әлеуметтік мәселесі. Оны шешу үшін тек мемлекеттік бағдарламалар емес, сонымен қатар әрбір азаматтың назар аударуы, сыйластығы мен қамқорлығы қажет. Қарттардың өмір сапасын жақсарту – қоғамның мәдени және адамгершілік деңгейін көрсететін басты өлшемдердің бірі.

Қарттардың жалғыздық сезімін азайту , алынған сұхбатты талдау

В статье поднимается проблема насилия над детьми в Казахстане. Насилие может проявляться в разных формах: физической, психологической, сексуальной, а также в пренебрежении потребностями ребёнка. Статистика показывает, что количество таких случаев растёт, и особенно тревожно, что нередко виновниками становятся близкие к семье люди. Последствия для детей очень тяжёлые: постоянный страх, тревожность, потеря уверенности в себе, трудности в учёбе, проблемы со здоровьем и риски зависимостей во взрослой жизни. Иногда именно насилие и лишение родительских прав приводят детей в детские дома. Для решения проблемы необходим комплексный подход: - воспитывать в обществе нетерпимость к насилию; - полностью запрещать его на законодательном уровне; - обучать родителей ненасильственным методам воспитания; - обеспечивать помощь психологов детям; - создавать безопасную школьную среду и развивать у детей жизненные навыки; - налаживать сотрудничество между разными службами и повышать уровень жизни семей.

Автор тәрбие сағатының шынайы әрі қызықты форматта өткенде ғана әсерлі болатынын көрсетеді. Бұл сағат оқушы мен мұғалім арасындағы ашық диалог алаңы болуы тиіс деген ой айтылады.

Мен армандаған мамандық

Мақалада қазіргі кезеңдегі халықаралық некелер баяндалады.Сонымен қатар, соның әсерінен туындайтын мәдениеттер арасындағы тоғысу және оның әсері сиппатталады.Бүгінгі таңда орын алып отқан жаһандық өзгерістер түрлі мәдениеттер арасындағы некелердің артуына бірден бір себеп.Мақалада мұндай некелердің алып келетін артықшылықтары мен қиындықтары, мәдениет арасындағы айырмашылықтарды еңсеру жолдары және қоғамда оның қалай қабылданатынына талдау жүргізіледі.

Бұл ғылыми мақалада ХХ ғасырдың басында жарық көрген «Айқап» журналының қазақ қоғамындағы тарихи, мәдени және ағартушылық рөлі жан-жақты қарастырылады.